Heeft de mens nog natuurlijke vijanden? Hier in Nederland hebben we er nog één: de mug. Nadat de zon is ondergegaan, komen de bloeddorstige insecten tevoorschijn om ons te besluipen.

Vrouwen

De mug, of beter gezegd: de gewone steekmug (Culex pipiens), is uitstekend toegerust voor haar bloederige werk. Ze heeft een indrukwekkend arsenaal aan zintuigen om geschikte prooien te lokaliseren, waaronder warmtesensoren en chemische verklikkers. Inderdaad, de geruchten zijn waar: het zijn alleen de vrouwtjes die ons proberen te steken. Zij hebben de proteïnen uit ons bloed nodig om eitjes te produceren.

Gezoem

Hoe goed toegerust de steekmug ook is, dat irritante gezoem is niet echt handig. Ik heb nooit begrepen waarom de evolutie daar nooit iets op heeft gevonden. Waarom zou je je prooi op je komst attenderen met zoveel lawaai? Een tijger heeft toch ook geen zwaailicht op zijn rug? Heel wat muggen zijn vlak voor het moment suprême gesneuveld door een welgemikte tik van hun slachtoffer in spé. Maar goed, de natuurlijke selectie moet wel de kans krijgen zijn werk te doen, dus als we maar genoeg zoemende muggen neerslaan, houden we vanzelf fluisterstille muggen over.

Onderzoek

Overigens is het dit voorjaar inderdaad opvallend stil gebleven in de Nederlandse slaapkamers. Er is weinig gezoemd en ook het aantal muggenbulten valt mee. Althans, dat is de uitkomst van een ‘diepgravend’ onderzoek dat ik deze week uitvoerde middels een polletje op twitter. Uit de reacties van de 488 respondenten bleek dat driekwart van de Nederlandse bevolking dit jaar nauwelijks steekmuggen opmerkt. Slechts 7% ervaart veel muggenoverlast. Een uitslag die Maurice de Hond handenwrijvend zou publiceren.

Droogte

Wat is er aan de hand? Waar zijn de muggen gebleven? Het heeft er alle schijn van dat het warme, droge voorjaar een lage muggenstand heeft veroorzaakt. Muggen leggen hun eieren in stilstaand, ondiep water. Door de droogte van de afgelopen twee maanden zijn veel plasjes opgedroogd nog voor de larven volgroeid waren. Het resultaat is dat een hele generatie muggen is geflopt en dat de gewone steekmug onder druk staat.

Onmisbaar

Het is natuurlijk wel prettig dat de mug een stuk zeldzamer is geworden en de meeste mensen zullen er niet van wakker liggen, maar ieder verhaal heeft een keerzijde. Muggen zijn een belangrijke schakel in het ecosysteem. Ze vormen een belangrijke voedselbron voor vleermuizen, vogels, vissen en insecten. Bovendien is de steekmug onze laatste overgebleven natuurlijke vijand, die ons op datgene wijst wat we misschien vergeten waren of het liefst ontkennen: dat we zelf ook onderdeel zijn van de natuur.

Stroop de mouwen op

Wat nu? Wordt de mug een beschermde diersoort die we niet meer mogen doodslaan? Ik zie het niet gebeuren. Bovendien is het steekspel tussen mug en mens er één waarbij van nature klappen vallen. Toch mogen we de mug niet zomaar laten verdwijnen. Het is aan ons om de mouwen op te stropen en de mug te behoeden voor de ondergang. Mijn voorstel: ga deze zomer naar zoveel mogelijk festivals. Door die arme muggen te trakteren op een veld vol donoren in korte broeken, voorzien we ze van voldoende proteïnen om de populatie te herstellen. Wat mij betreft een prettige manier om een bijdrage te leveren aan het ecosysteem. Wanneer je daarbij op een warme festivalnacht met een piep in je oren in je tentje ligt hoor je het gezoem toch niet. En de jeuk? Ach .. natuur jeukt altijd een beetje.