De coronacrisis en de lockdown hebben ervoor gezorgd dat muzikanten en andere artiesten ineens geen inkomsten meer uit optredens hadden. Zeker als je daarvan moet leven een enorm probleem. Inmiddels zijn er versoepelingen: optreden mag voor maximaal 30 personen en vanaf 1 juli komen er nog meer versoepelingen aan.

Ik zie dus ook alweer artiesten die echt live optredens (gaan) doen. Ik gun het iedereen van harte en sta zelf ook te springen. Misschien is het ook geen enkel probleem: onderhand zijn er bijna geen nieuwe besmettingen en zijn er maar heel weinig mensen met corona (maar dit kan veranderen). Toch maak ik me zorgen over optredens binnen, omdat ik me afvraag of wel de juiste maatregelen worden genomen. Ik leg dat hierna uit.

Om mogelijk commentaar vóór te zijn: nee, ik ben geen viroloog, bioloog of anderszins deskundig. Ik lees wel veel over het onderwerp en probeer zelf kritisch na te denken. Zoals bekend zijn er vele grote uitbraken van corona geweest in de wereld bij grote groepen mensen binnen. Bijzonder vaak betrof het koorrepetities, kerkdiensten of andere evenementen waarbij gezongen of geschreeuwd werd.

Vaak is het daarbij zo geweest dat één persoon vele anderen heeft besmet. Dit heeft zich ook voorgedaan bij gelegenheden waarbij mensen 1,5 meter afstand hielden en geen fysiek contact met elkaar hadden. Enige logische conclusie lijkt te zijn dat besmetting dus (ook) door de lucht plaatsvindt.

Dat gaat dan waarschijnlijk via de zgn. aerosolen, hele kleine druppels die onder de juiste omstandigheden langere tijd kunnen blijven zweven. Deze druppels produceert ieder mens als hij spreekt, maar nog meer als iemand zingt of schreeuwt. Dit in tegenstelling tot grote druppels die men produceert bij hoesten of niezen, waarop de 1,5 meter-regel is gebaseerd.

Volgens het RIVM vindt besmetting door aerosolen niet plaats. Ik vind het vreemd dat dat zo makkelijk word gesteld. Meerdere vooraanstaande virologen zeggen dat overdracht wél via aerosolen kan plaatsvinden (o.a. Ab Osterhaus en een viroloog die de Duitse regering adviseert). Ook is inmiddels duidelijk dat hoe meer contact er is met het virus, hoe groter de kans op besmetting en hoe zieker mensen worden. Dus hoe langer een besmet persoon in een ruimte is met andere mensen, hoe groter de kans dat deze persoon anderen besmet.

Ventilatie
Nu is er waarschijnlijk een manier om dat te voorkomen, anders dan door 1,5 meter afstand te houden. Waar alle deskundigen het over eens zijn, is het nut van ventilatie om verspreiding van ziekten tegen te gaan. Dat betekent dat er voortdurend voldoende verse lucht binnen moet komen en ‘niet verse’ lucht moet worden afgevoerd. De aerosolen blijven dan niet hangen. Uiteraard moeten er ook kwalitatief goede, schone filters zijn.

Daarnaast is er discussie tussen deskundigen over de luchtvochtigheid. Sommigen geven aan dat deze niet zo hoog moet zijn, maar anderen zeggen juist dat deze hoog moet zijn (min. 45%). Dat laatste lijkt mij logisch: grote druppels slaan neer. Ook de temperatuur is waarschijnlijk  van belang: warmer is beter.

Als bovenstaande klopt, en ik denk dat dat zo is, dan leveren binnen-optredens waarbij gezongen wordt dus een potentieel risico van besmetting op (als er iemand aanwezig is die besmet is). Nu zijn er natuurlijk overheidsregels voor evenementen. Er zijn ook al protocollen opgesteld door de evenementenbranche en de branche pleit voor het mogelijk maken van grote evenementen. Echter, alle regels en afspraken komen erop neer dat mensen 1,5 meter afstand houden, zelfs óp het podium (Rijksoverheid adviseert trouwens een afstand van 8 meter tussen zanger en publiek!).

Maar als er één besmet iemand is die zingt (artiest of publiek) en de ventilatie is onvoldoende, dan heeft die 1,5 meter dus geen enkele betekenis.
Ik hoorde al iemand zeggen dat theaters altijd optimale luchtverversing hebben. Ik vraag me dat af, maar bovendien denk ik niet dat alle café’s, buurthuizen en andere kleine podia dat ook altijd hebben.

Better safe than sorry
Het lijkt me dus dat artiesten, zalen en de branche hier heel goed over moeten nadenken. Als artiest zou ik altijd navraag doen bij de zaal of er een goede luchtverversing is. Alle zalen en podia zouden er zelf voor moeten zorgen dat het binnenklimaat optimaal is en het zou fijn zijn als de branche dit propageert. Van verschillende deskundigen heb ik de volgende aandachtspunten verzameld:

• optimale luchtverversing (voldoende verse lucht naar binnen en niet verse naar buiten);
• geen recirculatie van lucht;
• bij voorkeur ook ’s nachts luchtverversing;
• altijd kwalitatief goede, schone filters;
• uit voorzorg iets hogere temperatuur en luchtvochtigheid (minimaal 45%);
  en als dat niet kan, kun je ook een raam en een deur tegen over elkaar
  openzetten.

Dus artiesten en zalen: denk goed na over live optredens! Als we dat namelijk niet doen, hebben we straks misschien een paar grote besmettingshaarden en kan de hele branche weer worden platgelegd. Better safe than sorry!