Mark Lottermans nieuwe album Holland is niet zomaar een album. Het is een project, een kunstwerk op zich, dat langzaam maar zeker uitdijt. Schilders, dichters, fotografen, kunstenaars en ‘echt authentieke mensen’ laten zich inspireren door de negen liedjes van de plaat en leveren een bijdrage in welke vorm dan ook.
In het huis van de Rotterdamse muzikant ademt alles naar het Holland-project waar Lotterman en vriend Auke al hun energie in stoppen. De sporen van een huiskamerconcert/expositie zijn nog niet geheel verdwenen: gaatjes in de muur, een enkel werkje hangt nog op – werk dat niet (of in reproductie) mee naar Engeland zal reizen om zeven weken lang in het Quay Arts Centre op de Isle of Wight tentoongesteld te worden. Want ook aan de andere kant van de Noordzee zijn de mensen nieuwsgierig naar wat dat kikkerlandje voor moois te bieden heeft.
In elk geval zijn daar eerst de liedjes. Donker, poëtisch, oprecht en vaak zeer persoonlijk. Neem het titelnummer Holland, verhalend over Lottermans oma die, na een periode in een Jappenkamp in Nederlands-Indië, aankomt in Rotterdam.
‘Mijn familie is typerend voor veel families in Nederland,’ vertelt hij. ‘Getekend door oorlogservaringen, maar erover spreken deed men niet. Die hele oorlog heeft heel direct een invloed gehad op mijn vaders leven, maar ook op dat van mij.’
De tekst van het nummer zegt genoeg:
“As I think of how all of your children got troubled
It brings me to tears.
Cause I remember my father
as a sick and lonely man
I wonder who I am.”
‘Ik heb het nummer laatst voor mijn tante, de zus van mijn vader, gespeeld. Dat was wel even slikken. Het is heel direct. Dat moet ook, je kunt niet blijven nuanceren. Op die manier is het liedje heftiger dan de werkelijkheid. Het heeft ook sterk te maken met identiteit. Eigenlijk speelt dat een hele grote rol op heel het album. In het persoonlijke, maar ook in het algemeen, denk aan de vluchtelingencrisis, de omgang met immigranten, de vraag die al jarenlang wordt gesteld: wat is de Nederlandse identiteit nu eigenlijk?’
In de shit
Directheid is wat Lotterman in zijn teksten nastreeft. Een manier van schrijven die hij van de in 2013 overleden muzikant Lou Reed heeft afgekeken. Het vierde nummer op het album, simpelweg getiteld Lou Reed, is dan ook een ode aan de zanger.
‘Veel mensen proberen saaie dingen op een ingewikkelde manier te beschrijven. Lou Reed was er juist heel goed in om complexe zaken heel eenvoudig neer te schrijven. Iets wat ontzettend moeilijk is. Op het album Berlin staat het liedje Caroline Says II waarin hij zingt: “Caroline says, as she gets up off the floor, why is it that you beat me, it isn’t any fun.” Toen ik dat op mijn veertiende hoorde dacht ik: wow, dit is hoe je liedjes schrijft.’
Gesteld dat Reeds en Lottermans personages een avond met elkaar zouden doorbrengen, ze zouden zich bij elkaar thuis voelen. Beide liedjesschrijvers hebben een zwak voor de maatschappelijke underdog, de met het leven en zichzelf worstelende mens. Niettemin zijn het sterke karakters, een sterke eigenheid. ‘Ik denk dat Lou Reed misschien wel meer een protestzanger was dan Bob Dylan,’ vertelt Lotterman. ‘Lou Reed kwam op een hele werkelijke manier op voor bepaalde subgroepen. Mensen als junks, travestieten, homo’s. Mensen die niet een beetje in de shit zitten, maar echt tot hier in de shit zitten. Zeker in de flowerpower tijd waren drugs heel hip. Toen kwam hij met het verhaal, hallo, kijk eens hier, er gaan lui totaal kapot aan dit spul. Hij is als een blok voor die mensen gaan staan, heeft ze een stem gegeven.’
Relevantie
Het mooie van project Holland is dat het Lotterman de kans geeft om zeer inhoudelijk met zijn werk bezig te zijn. Zo bezocht hij onlangs ‘The Hang-Out’, een huiskamerproject voor HLTB-jongeren. ‘Ik heb daar twee liedjes gespeeld die gaan over hoe het is om homo te zijn als puber. Vervolgens hebben we daar een uur lang over gepraat. Het was heel tof om die nummers op deze manier een nieuwe inhoud te geven. Als ik nu Norway speel, denk ik aan de verhalen die ik daar gehoord heb. Het is mooi om je werk te brengen naar de plekken waar ze over gaan, waar ze moeten zijn.’
Het project heeft geen einddatum. Waar het de muzikant allemaal zal brengen, blijft ook voor Lotterman een verrassing. Mark speelt in ieder geval Holland tijdens Route du Nord op 18 en 19 juni. Op het festival is tevens een expo rondom het album, die doorlopend te zien is. Op de speciale Album Holland–website worden de nummers een voor een uitgebracht en zijn de op het album geïnspireerde bijdragen tot nu toe te zien en horen.
Vincent Terlouw
