Maar al te vaak krijg ik de vraag of die zojuist afgeleverde master wel luid genoeg is. Maar wat is luid genoeg? Ofwel: wanneer is luid luid genoeg?
Aan de ene kant is er het makkelijke antwoord: het moet de concurrentie aankunnen met al die miljoenen songs op de streaming platforms. Er zit echter ook een andere kant aan dit verhaal. Als het altijd harder moet, verzandt dit al gauw in een eindeloze strijd; er is altijd wel een nummer of album dat in hetzelfde genre zit en dat net iets harder klinkt dan het jouwe.
Maar is volume dan zo belangrijk?, hoor ik je denken. Ja en nee. Ja, want het menselijk gehoor is nu eenmaal zeer gevoelig als het aankomt op volume. Zet twee identieke masters naast elkaar en speel de ene 0,5 dB luider af dan de andere. Grote kans dat de ruime meerderheid van de luisteraars de luidere als “beter” ervaart. Dit heeft vooral te maken met het ervaren van meer energie.
Energie en volume wandelen hand in hand door muziekland. Een master behelst wel wat meer dan alleen volume. Gelukkig maar, want anders had ik zonder werk gezeten. Een limiter erop en klaar is Kees. Een goede master klinkt gebalanceerd en daardoor tijdloos, met de juiste feel en een gezonde dosis energie.
Teveel energie is ook weer niet fijn voor een plaat. Ik bepaal liever zelf hoeveel energie ik over me uitgestort krijg, ofwel hoe hard ik een nummer zet. Iets wat ik al snel ervaar bij erg luide masters is dat ze “all over the place” zijn en dat ik ze vooral zachter wil zetten. Een beetje zoals een visagist die continu aan je loopt te frunniken terwijl je als acteur je best doet om je te focussen op een goede prestatie.
Het gaat ook nog eens beter klinken zodra je die puik klinkende maar niet overdreven luide master harder zet. Meer energie, en niet alleen van je song. Doordat je versterker en speakers bij een hogere stand van de volumeknop harder moeten werken ervaar je ook meer energie.
Dat minder luide masters dikwijls beter klinken heeft nog een andere oorzaak: het dynamisch bereik is groter. De verschillen tussen de hardste en zachtste passages zijn hierdoor duidelijker hoorbaar. Dit is gelijk een van de lastigste zaken in mastering, want hoe bepaal je de juiste balans qua dynamiek? Dan komen genre, feel, opbouw en (opnieuw) energie om de hoek kijken. Zaken waar een vakkundig engineer wel raad mee weet tijdens een mastersessie.
Dynamiek is sowieso een lastig iets. Het hangt er helemaal van af onder welke omstandigheden je een nummer luistert. Die zachte passages zijn op je fiets met omgevingsgeluid en oordopjes in een stuk lastiger te horen dan wanneer je in je luie stoel zit.
Renzo (Masterenzo) is een Rotterdamse masteringtechnicus. Vanuit zijn premium mastering studio in Overschie werkt hij aan vele producties van onafhankelijke artiesten als Charlie Dée (Hédi Carlee), Black Nazareth en Ocobar. Meer info over mastering en Masterenzo is te vinden op zijn website.
