Een paar weken geleden gaf ik een lezing. De middag werd afgesloten met een optreden. Toevallig bleek dat een bekende van me te zijn. Arie Vuyk en ik kennen elkaar nog uit de tijd dat ik als freelance zakelijk leider voor een klein theatergezelschap werkte. Hij schreef toen de teksten voor een aantal voorstellingen. Bovendien volgde hij een half jaar geleden mijn online programma.

Na afloop werden we door de organisatie bedankt. Zoals wel vaker hoorde daar een attentie bij. Een fles wijn en een cadeaubon. Zelf ben ik daar altijd blij mee. Lezingen geef ik meestal voor niets en ik verwacht dan ook geen beloning. Het is voor mij een vorm van promotie en als ik er wat leuks aan over houd is dat welkom maar niet noodzakelijk.

Als optredend artiest ligt dat natuurlijk anders. Optredens geven is in dat geval je werk. En daar hoort een passende beloning bij. Dan kun je best eens een uitzondering maken. Maar met enkel bloemen en kratten bier kun je de huur niet betalen.

In de trein terug naar huis (we wonen beiden in Rotterdam), vroeg Arie mij “Eigenlijk heb ik liever gewoon een bedrag in een envelop in plaats van bloemen, wijn of bonnen. Ik begrijp dat het goed bedoeld is, maar daar heb ik uiteindelijk meer aan. Maar ik wil ook niemand voor het hoofd stoten. Dus hoe regel ik dat?”

Omdat ik denk dat dit een vraag is waar ook veel muzikanten mee rondlopen, deel ik mijn antwoord hier met jullie:

Persoonlijk ben ik er geen voorstander van om een attentie te vervangen door een geldbedrag van dezelfde waarde. Dat zou namelijk betekenen dat je in zo’n geval voor 10 of 20 euro hebt opgetreden. Terwijl je daar normaal gesproken zo’n beetje het 10-voudige voor krijgt. Zelfs als je daar een goede reden voor hebt (bijvoorbeeld een vriend helpen of bijdragen aan een goed doel), doet dat toch iets met je.

Een aardigheidje na een dergelijk optreden is symbolisch. Je hebt iets gegeven dat uiteindelijk veel meer waard is dan een fles wijn of doos bonbons van een tientje. Maar door deze waarde zo expliciet te maken, degradeer je in feite je eigen prestatie. En dat kan gaan wringen.

Maar goed, ik snap ook wel dat je daar met een huis vol bloemen, wijn en onbetaalde rekeningen misschien anders in staat. Daarom geef ik je 4 tips voor dingen die je kunt doen:

1. Het simpelste is om dit gewoon open aan te geven bij de organisator. Leg vooraf vriendelijk uit dat je inmiddels heel veel bloemen, bonnen en andere attenties hebt en dat je daarom liever een envelopje met inhoud krijgt. En dat je snapt dat die inhoud in dit geval bescheiden is.

2. Maak zelf een verlanglijstje met dingen waar je wél blij van wordt. Misschien krijg je wel graag een NS-dagkaart of een waardebon van de mediamarkt om nieuwe cartridges mee te kopen. Als je een dergelijk lijstje op je website plaatst, kun je daarnaar verwijzen. En voor een ander is het alleen maar fijn om jou iets te geven wat je echt kunt waarderen. Zo kreeg ik zelf eens een nieuwe grillpan na afloop van een lezing, omdat ik die op mijn verlanglijstje had staan. En daar ben ik heel blij mee!

3. Ga met de ander in overleg om te kijken of er iets is waar diegene jou mee kan helpen. Misschien wel het ontwerp van een nieuw visitekaartje, het op orde brengen van je administratie, het verbeteren van de teksten op je website of waardevolle contacten. Dikke kans dat je daar uiteindelijk stukken meer mee geholpen bent dan met een tientje in een envelop.

4. Als je organisatie niet de middelen heeft om jou voor je optreden te betalen, willen ze misschien na afloop wel rondgaan voor een vrijwillige bijdrage onder de bezoekers. Of nog beter: spreek af dat je de mogelijkheid krijgt om jouw cd’s of merchandise te verkopen onder het publiek. Zo creëer je voor jezelf een gelegenheid om wat te verdienen.

Maaike van Steenis

Maaike van Steenis is trainer en leert muzikanten en creatieve ondernemers hoe ze meer kunnen verdienen met hun werk en een succesvol bedrijf kunnen opbouwen. Meer is eigenaar van het bedrijf Succesvol Ondernemen als Creatief. Meer informatie daarover vind je op haar website.