Ik word elke dag ouder. Ik heb elke dag meer herinneringen. Mijn eerste muzikale herinnering – althans de eerste die sterk met Rotterdam is verbonden – was mijn kennismaking met het fenomeen Johannes Willem Leiendecker. Wie? Ja, daar was Johannes Willem waarschijnlijk al bang voor. Daarom was er al snel een goedgekozen artiestennaam: Koperen Ko.

Koperen Ko was een straatmuzikant zoals je die tegenwoordig niet meer aantreft: de one man band. Definitie: Eén man, hoop kabaal. Nu de herinnering. Een zonovergoten voorjaarsdag begin jaren 70 van de 20ste eeuw. De Lijnbaan, ter hoogte van waar nu Albert Heijn zit. Ik ben een jaar of vier. Uit het niets een enorm lawaai. Mensen kijken om, hoopvol. Verbaasd. Als een kudde olifanten wordt zijn verschijnen aangekondigd. Daar komt Koperen Ko!

Koperen Ko
“Nikkelen Nelis”, zegt mijn vader. “Die was vorige week nog op TV.” Door deze opmerking dacht ik jarenlang dat Ko Nelis heette. Tot ik erachter kwam dat die naam bedacht was door Wim Sonneveld, gebaseerd op zíjn encounter met het fenomeen. Vervolgens creëerde hij Nikkelen Nelis, en had met dat typetje vervolgens een grote hit met ‘Zij kon het lonken niet laten”. Tot ongenoegen van Ko trouwens, die vermoedde dat het lied over zijn vrouw Martha ging. Martha had een oogziekte waardoor zij vaker dan gebruikelijk met haar ogen knipperde. Vandaar. Maar genoeg over Sonneveld en de al dan niet lonkende Martha. Dat was immers 1966, we zijn nu in 1970. Belangrijker: dit is Ko, de real deal.

Ja, daar is-ie! Van top tot teen in het wit gekleed, duwend en trekkend aan zijn accordeon. Punthoedje met tamboerijn op het hoofd. Op zijn rug een grote trom en bekken die hij met respectievelijk zijn linker- en rechtervoet (of andersom) aan het werk zet. En dan ook nog een fluit die hij tussen het zingen door bespeelt. Want zingen deed-ie ook, met name het ‘betere’ levenslied. Hij was echt – zoals ze in zijn geboorteland Duitsland zouden zeggen – a sight to see.

Ik ben intussen totaal uit het lood geslagen, zoiets heb ik nog nooit gehoord of gezien. Ko stampt en beweegt als een proto glitterrocker. Alleen is Ko in tegenstelling tot bijvoorbeeld Gary Glitter geen twintiger, maar op dat moment de 60 al ruim gepasseerd. Normaal gesproken lijkt iedere volwassene oud als je vier bent. Maar ik zie geen oude man, ik zie iemand die helemaal opgaat in wat hij doet. Die door zijn muziek is getransformeerd, van jongbejaarde in een man waarop de tijd geen vat kan krijgen. Iemand die doet waar hij zin in heeft en ermee wegkomt. Ik noem dat voor het gemak en wederzijds begrip ‘rock & roll’.

Ja, dat is het. Ko liet mij – nog vóór Mud, Elvis Presley, John Lee Hooker, The Sonics en The Sex Pistols – zien en voelen wat rock & roll is. Daar zal hij zelf heel anders over hebben gedacht, maar dat is nu even niet belangrijk. Zijn persoonlijk hoogtepunt was ongetwijfeld optreden tijdens het huwelijksfeest van prinses Christina in 1975. Niet rock & roll? Misschien niet, mij maakt het niet zoveel uit. Koperen Ko overleed op 18 april 1982, tijdens een andere bruiloft: die van zijn kleinzoon. Hij werd 73 jaar. Ik zal hem niet snel vergeten.

Jeroen van de Beek
Vinylverzamelaar. Historicus. Voormalig radiomaker. Parttime DJ. Rotterdammer.