Loudness, de knop

Je kent ‘m vast wel, het knopje met het label “loudness”, te vinden op menig hifi-versterker. Bij sommige merken heet het “contour” maar het komt op hetzelfde neer.

Maar wat doet die knop precies en waarom zit ie op je versterker?

Allereerst iets over de schelpen aan de zijkant van ons hoofd. Onze oren zijn een ingewikkeld maar mooi systeem waarmee we onder andere muziek kunnen waarnemen.

Dit waarnemen van geluid gebeurt door trillingsoverdracht via het trommelvlies. Op zachte trillingen -laag volume- reageert het trommelvlies anders dan op hardere trillingen (hoger volume).
De gevoeligheid van ons trommelvlies is verre van lineair wat zoveel betekent dat een toon op laag volume anders wordt ervaren als diezelfde toon op een hoger volume.

De heren Fletcher en Munson toonden dit al aan in de jaren ’30 (!) van de vorige eeuw. Zij deden onderzoek naar de gevoeligheid van het menselijk gehoor bij verschillende frequenties (toonhoogte) en volumes:

In de afbeelding is te zien dat de lijnen van de loudness curves verre van recht zijn.
Maar wat zien we nou eigenlijk precies?

Op de y-as (van onder naar boven) is het volume te zien in decibellen (dB’s). De x-as vertegenwoordigt de toonhoogte of frequentie in hertz (Hz). Wat vooral opvalt is dat alle lijnen relatief hoog beginnen en ook relatief hoog eindigen.

Dit laat zien dat onze oren bij lagere volumes minder gevoelig zijn voor zowel lage als hoge frequenties. Je zult die lage en hoge frequenties harder moeten afspelen om ze met dezelfde intensiteit als het middengebied te horen. Stijgt het volume (dB’s, y-as) dan wordt dit verschijnsel minder sterk (de lijnen worden rechter).

Een volledig rechte horizontale lijn zou betekenen dat het oor lineair is: bij een willekeurig volume wordt elke frequentie even luid waargenomen. Maar de mens is een verre van lineair wezen dus:

Terug naar de knop.
Je voelt ‘m waarschijnlijk al aankomen: de loudness knop compenseert het geluid voor onze verminderde gehoorgevoeligheid bij lage volumes.

Zodra je de knop indrukt zul je horen dat zowel de lage als hoge tonen benadrukt/versterkt worden. Eigenlijk is de loudness knop een soort equalizer met een vaste instelling. Bij sommige wat meer chique versterkers is de loudness contour zelfs regelbaar in intensiteit.

De loudness aanpassing heeft wel een prijs: zoals iedere equalizer introduceert de loudness contour faseverschuivingen in het signaal, waardoor het minder “zuiver” wordt.
Het is wat vergezocht maar dit is mede een reden voor puriteinse high-end merken om af te zien van de loudness knop op hun versterkers. Die moet je gewoon harder zetten waardoor de noodzaak van de loudness contour overbodig wordt.

Helemaal nauwkeurig is ie trouwens niet, die loudness knop. Want hoe hoog moet je volume staan om een zo lineair mogelijke weergave van je muziek te krijgen? En trouwens, is lineair eigenlijk wel zo gaaf? (We zijn immers geen lineaire wezens, toch?)
En is die loudness knop überhaupt iets waar ik blij van word, of zet ik hem nooit meer uit zodra ik ‘m eenmaal heb ingedrukt?

Allemaal vragen die je voor jezelf kunt beantwoorden door die ene simpele handeling: Push the button!

Renzo (Masterenzo) is een Rotterdamse masteraar. Hij heeft onder meer gewerkt voor Gery Mendes (GMB), The Legendary Orchestra Of Love en Bart Voncken. Nóg meer info over mastering is te vinden op zijn website.

In quarantaine met: Jessy Yasmeen

Met deze ‘In quarantaine met‘ reeks van interviews nemen we een kijkje in het leven van Rotterdamse artiesten in de huidige social distancing maatschappij. Waar houden ze zich in dit coronatijdperk mee bezig? Hoe blijven ze bezig met muziek? Waar is er juist nu aandacht voor en hebben zij tips? Over dit en meer spreken we, op afstand natuurlijk, met verschillende acts en bands.

De volgende die we in deze reeks spreken is Jessy Yasmeen!

Waar ben je tijdens deze quarantaine allemaal mee bezig?
“Gek genoeg en los van de nare gevolgen van en rondom COVID-19 kwam deze tijd voor mij op het juiste moment. Naast dat ik uitvoerend muzikant ben, werk ik voor House of Knowlegde. Daarvan uit ben ik werkzaam als Praktijkbegeleider op de Herman Brood Academie en de Albeda Muzikant Producer opleiding. Het één is mijn passie en het ander mijn werk, waar ik het ook enorm naar mijn zin heb.

Wat daar nog bovenop komt is het feit dat ik in het laatste jaar zit van mijn studie Sociaal Pedagogische Hulpverlening en dit jaar afstudeer. Iets waar ik als een berg tegenop zag. Ik kwam er door deze periode achter dat ik eigenlijk continu ballen aan het hoog houden was en mijn volle agenda het bijna onmogelijk maakte om het op alle fronten goed te doen. Door deze periode heb ik meer tijd om mijn studie af te ronden en daar ben ik dan ook mee bezig. De rest van de tijd besteed ik aan het voorzetten van mijn overige werkzaamheden vanuit huis, schrijven, componeren en daarbij ben ik hardlopen weer aan het oppakken.”

Hoe blijf je in deze tijd bezig met muziek?
“Deze tijd geeft mij de ruimte om mij creatief verder te ontplooien. Het brengt een stukje rust met zich mee, omdat er minder prikkels of afleidingen zijn van buitenaf, waardoor ik helderder kan nadenken en me bewuster ben van mijn gevoel. Hierdoor zit ik vol inspiratie en geniet ik nog meer van muziek maken. Ik kan nu dus juist oneindig blijven creëren. Heerlijk!

Daarbij is het gaaf om te zien dat organisaties anticiperen op de situatie, om er maar een paar te noemen; Gârden Music Sessions vanuit Sante Boutique Studio, BIRDtv en Speak Easy Sessions vanuit de Poetclub. Allemaal initiatieven die het mogelijk maken voor luisteraars en muzikanten om muziek nog meer te laten leven in deze tijd.”

Zijn er dingen die altijd bleven liggen, waar je juist nu de ruimte en aandacht voor hebt om die op te pakken?
“Ja, ik ben aan het produceren geslagen. De reden dat ik hiermee begon, was eigenlijk omdat ik het moeilijk vond om wat ik in mijn hoofd had voor mijn eigen werk te vertalen naar de betrokkenen (producer, bandleden, etc.) Maar ik vond het uiteindelijk erg leuk om te doen en merkte dat mijn skills met de dag verbeterden. Daarbij kreeg ik positieve feedback van producers en mijn label.

Toen heb ik besloten naast mijn No Man is an Island ep nog een zomer ep’tje uit te brengen. Hierin heb ik mijn liefde voor indie nog meer kunnen verwikkelen met mijn Zuid-Amerikaanse roots. Dit ga je terug horen in ritmes en kleine accentjes.”

Wat zijn je plannen voor straks, als de coronacrisis voorbij is en we weer de livemuziek scene kunnen opstarten?
“De Grote Prijs van Nederland staat op de planning en de Popronde, waar ik mijn muziek al goed kan promoten. Verder ben ik op zoek als aanvulling op het label, naar een boekingskantoor en een manager. Daarnaast hoop ik te mogen staan op Noorderslag en is o.a. mijn doel voor 2021 om meerdere malen een voorprogramma te mogen verzorgen van een grote artiest.”

Het is straks een restart voor de hele industrie natuurlijk. Wat zou je anders of beter willen doen of zien dan hiervoor?
“De zichtbaarheid vergroten met een sterk marketingplan gericht op de socials en voor mezelf nog constructiever plannen om echt alles eruit te halen wat erin zit!”

Ben je ook met online optredens bezig de laatste tijd?
De eerdergenoemde online optredens zijn ook de plekken waar ik ga spelen. 11 mei Speak Easy Sessions, 20 mei BIRDtv en binnenkort komt de Gârden Music Session online.

Vorig jaar won je de Grote Prijs van Rotterdam. Hoe heb je dat ervaren?
Het is een mooie ervaring. Meedoen kan ik aanraden. Het is een leermoment, want de jury is scherp en geeft goede feedback. Twee jaar geleden kwam ik tot de halve finale. Ik weet nog dat ik toen kritiek kreeg waar ik toen best wel even van wakker lag, maar ik ben toen nog eens met één van de juryleden gaan zitten om extra uitleg te vragen over mijn ontwikkelpunten.

Dit heb ik toen ter harte genomen en dat heeft me deels ook gebracht waar ik nu ben. Winnen is natuurlijk dan wel een extra bekroning of bevestiging van je harde werk en daarbij opent het vele deuren. Ik mocht iemand uitkiezen die mij zou coachen en heb nu super goede begeleiding van Menno Timmerman. Ik heb het prijzengeld besteedt aan nieuwe muziek, die ik zo kon pitchen aan labels. Zo ben ik uiteindelijk getekend bij TCBYML.

Wat zou je als tip meegeven aan andere muzikanten?
Focus op dat waar je invloed op kan uitoefenen. Ik baalde in het begin ook toen mijn shows en als hoogtepunt Bevrijdingsfestival en daarmee mijn release niet doorging. Daar mag je je ook klote over voelen, dat is oké (en ik heb dan ook wel het geluk dat het niet mijn enige inkomen is hoor). Maar zet je schouders eronder en zie dit als een kans om jezelf op andere vlakken te verbeteren.

Misschien ben je niet goed in het onderhouden van je socials? Kan je wel een (nieuwe) bio gebruiken? Ontwikkelen van een marketingstrategie? Releaseplan? Het helder opstellen van je muzikale doelen? Een lijst maken van labels of boekingskantoren die je na deze periode wil benaderen? Het vooraf opstellen van de mails hiervoor? Daarnaast kan je natuurlijk altijd terugvallen op het schrijven, ontwikkelen van je sound of het verbeteren van je gitaar skills bijvoorbeeld en online releasen kan altijd natuurlijk!

Hoe kunnen mensen je volgen en supporten?
Je kan me volgen op Facebook of Instagram. Zo blijf je op de hoogte van mijn ontwikkelingen, releases en online shows en natuurlijk zie ik iedereen, nadat alles voorbij is, graag bij de live shows, waaronder Popronde. Data volgen spoedig!