Onlangs verscheen er op 3voor12 een artikel over de toenemende concurrentie tussen festivals en poppodia.

De explosie van nieuwe festivals als Best Kept Secret, Were The Wild Things Are, Pitch, Birds Of Paradise, Inspire en Welcome To The Village zou tot een verschraling van de poppodia leiden, stelt auteur Timo Pisart, na een rondgang langs programmeurs Robert Meijerink (Doornroosje), Peter Weening (Vera) en boeker Bob van Heur (Belmont Bookings). Weening: “Alles moet in verhouding zijn, maar de noodklok is nu in zicht.”

In 2009 al schreef ik mijn afstudeerscriptie over dit onderwerp. In opdracht van mijn stagegever de Vereniging van Nederlandse Poppodia en –Festivals bracht ik hierin ‘de conflicterende belangen van podia en festivals in de popsector’ in kaart. De centrale vraag was: “Waar komt de notie vandaan dat de wildgroei aan festivals het de podia moeilijk zou maken?” Sleutelfiguren uit de popsector signaleerden dit probleem namelijk al, hoewel we blijkbaar nu pas – zo’n vier jaar later – van een werkelijke ‘wildgroei’ kunnen spreken.

Niet lang na de inleverdatum van mijn scriptie, zomer 2010, verscheen een ‘festivalspecial’ van Boekman, tijdschrift over kunst, cultuur en beleid. Volgens het redactioneel telde Nederland toen zo’n 840 festivals, was het circuit in vijf jaar tijd vervijfvoudigd en leek het circuit zich alleen maar uit te breiden. ‘Festivalitis’ volgens sommigen. En inderdaad: het aantal festivals is in de tussentijd alleen nog maar toegenomen, zeker in de popmuziek.

De oorzaak volgens 3voor12: bands (of liever, hun managers) willen zo snel mogelijk naar de top en festivals zijn daarvoor interessanter dan het clubcircuit omdat bands hier hogere gages krijgen, meer media-aandacht en een groter potentieel publiek vinden. Onderliggende verklaring is de instorting van de cd-markt: niet de enige maar wel belangrijkste reden waarom bands voor hun inkomsten meer zijn aangewezen op live-optredens. Vandaar dat mijn dertienjarige zusje klaagt dat haar nieuwste favoriete band Green Day alleen festivals in Nederland doet, terwijl onze moeder haar nog te jong vindt voor zo’n ‘vieze modderpoel’ – als de modderpoel in kwestie al niet is uitverkocht voor de line-up überhaupt bekend is.

Toch is het op het eerste gezicht vreemd dat poppodia last hebben van de groei van de festivalsector, omdat podia en festivals verschillende functies hebben: bezoekers komen naar een festival voor het programma als geheel, terwijl ze naar een poppodium komen om één bepaalde act in een intiemere setting te zien. Op die manier kan een band die opgepikt wordt op een festival, na een succesvolle clubtour terugkomen naar een grotere tent op datzelfde festival – en houden podia en festivals elkaar in evenwicht. Probleem ontstaat wanneer dit evenwicht verstoord raakt, in het geval van overboekingen bijvoorbeeld: als een artiest in de zomer zoveel festivals aandoet, dat najaar-optredens in het clubcircuit slecht verkopen.

Maar er is meer aan de hand. In mijn scriptie schreef ik: “een beetje popmuziekliefhebber loopt zomerfestivals af en bezoekt het clubcircuit en ook minder fanatieke cultuurbezoekers bezoeken het lokale poppodium én nabije festivals”. Maar is dat wel zo? Het toenemend aantal festivals lijkt aan te geven dat het publiek eenvoudigweg liever naar festivals gaat. Blijkbaar geven mensen hun geld liever uit aan een groot festival, een weekend of dag entertainment, dan aan verschillende kleinere concerten in het clubcircuit.

Dat heeft alles te maken met vergaande veranderingen in de popsector. Dezelfde digitale ontwikkelingen waardoor de cd-markt instortte, leiden er toe dat het publiek bands eerder ontdekt via Internet en de functie van het poppodium verandert. Gingen mensen vroeger naar een podium om een artiest te ontdekken of de nieuwste nummers van een artiest te horen, nu is het sociale aspect bij een live concert belangrijker. Alleen zijn de poppodia niet meer de jongerencentra van vroeger, en de vraag is of nieuwbouwdozen met perfecte faciliteiten en stevige entreeprijzen wel uitnodigen om rond te hangen met vrienden.

Natuurlijk ligt een en ander wat genuanceerder dan dat. Maar feit is, dat festivals juist uitblinken in dit sociale aspect. Zoals tal van enquêtes uitwijzen, komt de grootste groep bezoekers namelijk voor ‘de sfeer’. Dat je op een festival nieuwe bands kan ontdekken, is mooi meegenomen: het enorme aanbod op Internet zorgt er namelijk ook voor dat je door de bomen het bos niet meer ziet. Handig dus als iemand of iets een selectie maakt: een festival, een website, of een televisieprogramma zoals De Wereld Draait Door…

En zie daar de nieuwste toevoeging aan de festivalkalender: De Wereld Draait Buiten, een festival van DWDD, op het terrein van de Westergasfabriek. Voor vijftig ballen krijg je ‘zowel gevestigde artiesten als jonge nieuwe acts uit binnen- en buitenland’ en ‘stand-up comedy, lezingen, debatten en verrassende voordrachten’ voorgeschoteld. En niet binnen de beruchte vijf minuten, ‘alle artiesten geven een volledig optreden’. Entertainment voor de blank generation. Wat wil een mens nog meer?

Lees het artikel Clubcircuit vs. festivals: “De noodklok is in zicht” hier.

Leonor Jonker

Leonor Jonker is schrijver van het boek ‘No Future Nu’ (Lebowski Publishers, 2012). Ze organiseert regelmatig optredens voor punk acts als 999, The Members, John Cooper Clarke en Attila the Stockbroker.www.nofuture.nu.