Toen een dik half jaar geleden de eerste contouren van deze tour zich aftekenden, leek de Balkan regio alleen al vanwege de vele grenzen perfect te voldoen aan een RSJF basisvoorwaarde: het moet uitdagend en grensoverschrijdend zijn. In de periode die volgde, kwam daar echter een probleem van grotere omvang bij in de vorm van een ‘tsunami van vluchtelingen’. Ten minste als we hysterische media mogen geloven.
Naarmate de aftrap dichterbij kwam, leken de grenzen meer en meer op slot te zitten. Dit zorgde er echter juist voor dat we nog gemotiveerder waren. Waarom zouden we ‘de Balkanmedemens’ niet eens laten zien dat wij Nederlanders meer te bieden hebben dan onze ongevraagde en niet aflatende kritiek op alles. Zoals bijvoorbeeld muziek. Geen woorden maar daden dus! 18 shows, in 18 dagen, in 13 landen. Bijna elke dag grenzen te passeren. We zijn gelukkig gezegend met een aan naïviteit grenzend optimisme.
Donderdag 15-10: Dizzy, Rotterdam, Nederland (0 km)
Je moet dus ergens beginnen, als je bandnaam begint met de R van Rotterdam lijkt de keuze voor de hand te liggen. Gelukkig hebben we ook nog een letter J in de naam, die staat voor jazz.
Wat goed van pas komt als je eerste optreden in Dizzy is. Met die “jazz” zat het verder bij ons wel snor, de blazerssectie had namelijk nog niet samen gerepeteerd. Mede dankzij het verse koper was de improvisatie en spanning, die synoniem zijn aan jazz een feit.
Ska zorgde voor het dansbare deel, waardoor niet alleen wij, maar ook het Rotterdamse publiek lekker uit de verf kwam. Na afloop was de laatste griep uit het lijf en wij klaar voor de echte reis!
Vrijdag 16-10: Keller Klub, Stuttgart, Duitsland (605 km)
Op de ochtend van de 16e zijn we met twee inderhaast geregelde auto’s vertrokken. Pas in Slovenië zou de tocht verder gaan per bus. Hulde aan vrind Aschwin die zijn grote bak ter beschikking stelde, zonder hem zou deze toer zeer akoestisch geweest zijn.
Naast een backline, hadden we dus nu ook schoon ondergoed tot onze beschikking. Erg fijn voor de bezoekers van onze concerten.
Na een lange rit over de Autobahn bereikten we rond 19 uur de Keller Klub. Inderdaad een kelder. Op zich best curieus dat een muzikant acht uur opgevouwen in een auto zit om dan vervolgens in een kelder de backstage van drie bij drie meter op te zoeken.
Alwaar laaft deze zich aan gratis bier en wifi. Buitenstaanders zullen dit misschien niet begrijpen, maar uiteindelijk draait het toch om het optreden.
Mede dankzij het voorprogramma, een Duitse surf band, was het publiek warm. De tracks op onze laatste ep zijn zeker geen pure Ska. Ook Jazz heeft bij ons een wat andere betekenis gekregen.
Het was voor ons dan ook spannend of dat de ‘echte ska liefhebbers’ ons nog wel moesten. En jawel ze moesten ons nog! Twee momenten om nooit te vergeten: het publiek dat enthousiast mee trommelde in het middenstuk van K-danz en dat iedere bezoeker met een plaat of cd naar huis gegaan is.
Zaterdag 17-10: All’1E35 Circa, Cantù, Italië (473 km)
De rit naar de volgende bestemming in Italië liep via Zwitserland. Achteraf was dit geheel tegen de verwachtingen in de lastigste grens om te passeren. Een Nederlandse nummerplaat is namelijk een garantie voor problemen. Nederlanders, en zeker Nederlandse muzikanten zijn bij voorbaat verdacht. Dus jawel; spullen uit de auto’s en een drugshond die zijn neus in al onze kieren en gaten stak.
Na dit oponthoud in het altijd mistige Zwitserland – dus geen berg gezien – arriveerden we in Cantù bij een muziekschool. Het appartement op de bovenste verdieping daarvan was onze beoogde slaapplek. Vooraf verheugden we ons vooral op de Italiaanse koffie en het lekkere eten. Eerlijk is eerlijk: je gaat namelijk in den beginne niet naar Italië voor de Italianen! Achteraf bleken zij ook reuze mee te vallen.
Achter de bar van de club werkten een dame van onze leeftijd geflankeerd door een veel te begeerlijke jongere variant. De eerste maakte er een sport van om net binnen te vallen, als één van ons net met zijn broek op de knieën stond. Als muzikant sta je in figuurlijke zin toch een beetje naakt op het podium. Schaamte is ons vreemd. Het credo in zulke situaties luidt: blijven lachen en het publiek geven waar ze voor komen.
Na het voortreffelijke en zeer uitgebreide diner, was het onze taak om die verwachting in te lossen. Als we de recensie van de “godfather of Italian ska” mogen geloven, zijn we daarin geslaagd. De drank die we van de dames meekregen naar ons ‘base camp’ zorgde voor een geslaagde derde toegift, feest compleet!
Zondag 18-10: Round Midnight, Trieste, Italië (436 km)
De derde routingshow op weg naar de Balkan vond plaats in een jazzclub te Triëst. Inmiddels was het zondag en was de verwachting dat de mensen in Triëst wellicht Round Midnight niet zouden halen, maar allang op één oor zouden liggen. Niets van dat alles! Zondagnacht in Triëst is nogal rock & roll.
De lichte muziek afdeling van het plaatselijke conservatorium heeft daarnaast middels een lange gezamenlijke jamsessie bewezen, dat in Italië jazz nog springlevend is. Die jamsessie duurde tot de vroege uurtjes waardoor we enigszins brak, en niet geheel 100% geestelijk aanwezig, van het ontbijt maar een brunch gemaakt hebben.
Vergezeld door een van de eigenaressen van de bar, zijn we vervolgens vakkundig gereanimeerd met uitmuntende koffie, waardoor we weer voldoende moed hadden om onze weg te vervolgen naar Slovenië.
Maandag 19-10: Klub Gromka, Ljubljana, Slovenië (94 km)
Maandagen zijn lastige dagen om ergens te kunnen spelen. Gelukkig hebben we een paar goede connecties in Slovenië. S(k)abina, radio dj en voormalig programmeur van de club, was door ons ingeschakeld om te regelen dat we hier terecht zouden kunnen.
Het was pure noodzaak dat we hier acte de presence zouden geven, omdat via een andere connectie in de omgeving een bus gehuurd was. Een Sloveense bus, zodat we makkelijker de grenzen zouden kunnen passeren.
Klub Gromka bevindt zich in Metelkova, een soort van gekraakte vrijplaats in een voormalige kazerne op steenworp afstand van het centrum van Ljubljana. Dit was inmiddels de vierde keer dat we hier speelden en het blijft altijd weer een wonderlijke plek die ook vele toeristen trekt.
Voordeel van deze plek is dat er altijd lekker zelf gekookt eten is en je kunt slapen in het gebouw. Na de uitputtende zondagnacht was het zeer luxueus om na afloop niet te hoeven pakken, maar je spullen op het podium te kunnen laten staan. We konden daarna zó het bed in rollen. Een band is met weinig tevreden!
Dinsdag 20-10: Vintage Industrial Bar, Zagreb, Kroatië (143 km)
Dit optreden was opgezet door Igor, eigenaar van een platenzaak, muzikale duizendpoot, en vooral muziekliefhebber. Hij vertrouwde ons toe dat hij eigenlijk geen concerten meer organiseert maar dat hij voor ons, The Toasters en Manu Chao een uitzondering maakt.
Geweldige kerel die weet hoe hij een bandje op tournee een plezier kan doen. Hij had, naast de grootste pizza’s die we ooit gezien hadden, geregeld dat we in een mooie club terecht konden.
Dat Kroatië inmiddels flink ingebed is in de Europese regelgeving bleek uit het feit dat platen en aanverwanten niet openlijk verkocht mochten worden. Na wat heimelijke sluikreclame van onze kant bleek de boodschap bij de bezoekers toch over te zijn gekomen resulterend in een heuse illegale kofferbakverkoop na afloop in de kleedkamer.
Het hostel wat Igor geregeld had was gelukkig ook bereikbaar voor de biertaxi van Zagreb. In besloten kring vond daar nog een derde toegift plaats, welke de volgende ochtend uiteraard de gebruikelijke gevoelens van spijt veroorzaakte.
Eigenlijk zou onze volgende bestemming Sarajevo zijn, echter de organisatie daar liet ons weten dat ze cancelden omdat ze geen idee hadden wat onze wensen waren op het gebied van drank en voeding. Raar!
Woensdag 21-10: Banat Blues Cafe, Pancevo, Servië (412 km)
We ontvingen slecht nieuws vanuit Sarajevo: Onze show was zonder reden gecanceld. Trompettist Daan is vervolgens meteen aan de slag gegaan om een last minute een nieuwe gig te regelen. Wat moet een band op reis zonder een show?!
Na wat heen en weer gebel met Nederland, wist hij te regelen dat we het podium op konden in een heus blues café niet ver van Belgrado. Milan, een vriend van een in Nederland woonachtige Servische gitarist, Bogdan Djordjev, ontving ons hartelijk in een café, regelde voor ons een koud biertje, een hostel voor de overnachting en nog belangrijker: een optreden s ‘avonds.
Dit werd voorafgegaan door een smakelijk diner. Banat Blues Cafe is zo’n plek, waar je alleen bij toeval terecht kunt komen. De eigenaar, liefhebber van Grateful Dead en zelf fervent gitarist, doet in zijn café wat hij het liefste doet; muziek maken en muziek luisteren met zijn vrienden. 24 uur per dag open podium zeg maar!
Daarnaast heeft hij ook nog een paar kamers die hij zijn ‘museum’ noemt. Daar staan voorwerpen, die hij gedurende de communistische periode op zolder verborgen hield. Mocht je ooit bij Belgrado de verkeerde afslag nemen en terecht komen in Banat Blues Café, ga dan zeker een kijkje nemen bij deze muzikale paradijsvogels.
Donderdag 22-10: MKC Club, Skopje, Macedonië (427 km)
Na een week onderweg zijn we op het punt gekomen dat het overzicht compleet weg is. Geen idee waar we gisteren waren, nog minder besef van waar we naartoe gaan. Elke dag lijkt zaterdag, behalve dan dat we niet kunnen uitslapen. Flinke afstanden moeten overbrugd worden.
De bus is inmiddels een soort van rijdende slaapkamer geworden. Onder instemmend gesnurk loodsen chauffeur en bijrijder de bus richting volgende bestemming; Skopje Macedonië. Eindelijk worden de wegen een fractie slechter en ook de hoeveelheid ‘roadkill’ in de berm geeft de indruk dat we nu echt ergens anders zijn.
Het land kent naast vele problemen, een merkwaardige vlag. Een combinatie van een dronken Japanse oorlogsvlag, tegen de achtergrond van het kanariegele Braziliaanse dundoek. Het land is kandidaat EU lid maar wordt door bijna niemand erkend. Om lid te kunnen worden van de VN is daarom besloten, dat het land door het verdere leven gaat onder de naam ‘voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië’. Een mond vol dus.
Net als de Macedonische keuken trouwens. Ons contact in Skopje, Petar Mladenovski van de band Superhiks, zorgde ervoor dat we niet hongerig het podium van MKC op hoefden. Vooraf deden onder de vegetariërs in de band de wildste verhalen de ronde over het verplicht moeten eten van schapenhersenen, maar niets van dat alles.
De Macedoniërs hebben salades, die met recht maaltijdsalades genoemd kunnen worden. Het is trouwens belangrijk om te zorgen dat je een stevige bodem hebt, want men schenkt graag overvloedig Rakija. Wonderlijk dat men in Sarajevo gecanceld heeft vanwege onduidelijkheden rondom de catering!
Dat Skopje naast hoofdstad ook een studentenstad is blijkt tijdens ons optreden. De grote opkomst is wellicht te danken aan het feit dat Petar deze show heeft opgezet en zijn naam er aan verbonden had. Het publiek, dat onbekend is met de RSJF, was zó enthousiast, dat er dit keer er echt drie toegiften aan te pas moesten komen.
Vrijdag 23-10: Tulla Culture Center, Tirana, Albanië (288 km)
Albanië was tot 1991 een lege vlek op de Europese kaart. Het lag totaal geïsoleerd en is een flink eind rijden. Zoals met alles maakt onbekend onbemind. De tocht van Macedonië naar Albanië lijkt te lopen door een soort van 3D Bob Ross schilderij. Regelmatig passeren we een ezelwagen, aka greenwheels, dat het gevoel versterkt dat we in een soort van parallelle wereld terecht gekomen zijn.
Vooraf hadden we ons ingesteld op een lange tocht over slechte wegen en waren daarom ruim op tijd vertrokken. De rit verliep echter zo voorspoedig dat we dreigden veel te vroeg in Tirana te arriveren. Deze vrije tijd is uiteindelijk opgegaan aan een zoektocht naar Albanese slechte wegen. En ja, we hebben ze gevonden!
Die zoektocht leidde er toe, dat we zo ernstig verdwaalden dat we via een bergweggetje terecht kwamen op het erf van een boer. De beste man gaf zonder blikken en blozen zijn 20 jarige dochter ‘Olimbije’ mee aan zes muzikanten in een Sloveense bus om ze de weg te wijzen naar Tirana.
In Nederland hangt er rond Albanië en zijn inwoners vaak een aura van onbetrouwbaarheid, maar ik denk dat we na dit voorval, en onze verdere ervaringen, ons diep mogen schamen voor onze vooroordelen.
Vooroordelen en de angst voor problemen bij de grens hadden er bij ons voor gezorgd, dat we alle ambassades vooraf uitgenodigd hadden voor onze concerten. Kan immers altijd handig zijn en misschien komen de in den vreemde wonende Nederlanders ook wel een kijkje nemen. In Tirana was de hele Nederlandse Ambassade paraat. Als dank hebben we de ambassadeur een oranje 12” gegeven van Motiv Loco en uiteraard een groene 10” van onze laatste ep Knock Turn All.
Tulla Culture Center is wederom zo’n speciale plek. Het is een podium, café, galerie en waarschijnlijk nog veel meer. Ruben, de organisator, is zo’n gast die de motor is op cultureel gebied en zorgt dat er meer te beleven valt dan het geijkte stampwerk. Het was een eer om er te spelen en een leuke en gezellige avond in bijna mediterrane setting. Het is zeker geen straf om op een november nacht nog in je T-shirt over straat te kunnen lopen…
Zaterdag 24-10: Take 5 Jazz Club, Prilep, Macedonië (275 km)
Na een zonnige wandeltocht onder leiding van Ruben door het kleurrijke centrum van Tirana, bereikten we de club. Daar bleek dat de ruimte waar onze backline was opgeslagen, op slot was en de sleutel in bezit van iemand die onbereikbaar was. Na anderhalf uur koffie en sinaasappelsap drinken, waren we inmiddels klaar voor een volgende tocht door het Bob Ross landschap terug naar Macedonië. Dit maal zorgvuldig de B-wegen vermeden.
Hoewel je gedurende dag met recht kunt spreken van een ‘Indian Summer’, bleek als de zon eenmaal onder was, dat het wel degelijk eind november was. Koud dus. Eenmaal aangekomen in Prilep bij de Take 5 Jazz club, werden, tot onze grote schrik, op bevel van de eigenaar de ramen en deuren van het pand verwijderd.
Eigenlijk bestaat deze club uit alleen maar ramen en deuren. Het café, of zo je wilt podium, bleek ons domein en het beoogde publiek werd geacht van buitenaf ons te aanschouwen. Aapjes kijken. Normaal gesproken speelt de RSJF in pak, of wat daar voor door mag gaan. Echter dit maal, bij wijze van uitzondering, besloten we dat het te fris was om ons om te kleden.
Gelukkig had de eigenaar, door ons ‘The King of Prilep’ gedoopt, een flinke fles huisgemaakte rakija die hij graag met ons deelde. Een andere outfit bleek niet alleen een uiterlijk verschil op te leveren maar ook muzikaal effect te hebben. Het publiek kon onze meer rockende benadering wel waarderen. Blijkbaar levert een pak aan jazz op, en een pak uit rock-jazz. Of zou het dan toch de kou in combinatie met de rakija zijn geweest?
Zondag 25-10: Kamarite, Bitola, Macedonië (71 km)
Eigenlijk zouden we vandaag afreizen naar Thessaloniki, maar helaas gaf ons contact daar geen teken van leven meer. Even leek het er dus op dat we ook geen optreden zouden hebben. Ik zeg ‘leek’, want na Petar (The Saviour) benaderd te hebben, waren er opeens twee nieuwe gigs in Macedonië voor ons geregeld.
Dat betekent twee keer optreden inclusief diner, drank, hotel en ontbijt! Je verkoopt nog wat van je shirtjes en muziek. Eventueel krijg je dan na afloop nog wat toegestopt van de club. Van die opbrengst gooi je de tank van de bus weer vol om naar een volgend optreden te rijden.
Okay, geen Griekenland, maar het landschap van Macedonië is erg mooi en de mensen eveneens. Gevolg was dat we zondagavond in Bitola op een dik uur rijden van Prilep moesten spelen.
De voorgaande dagen voltrokken zich grotendeels in bus, backstage en bar. Deze zonnige zondag nam Darko, bij wie we thuis overnacht hadden, ons op sleeptouw. Na een geweldige lunch, muzikaal omlijst door een kakafonie van door elkaar spelende Macedonische volksmuziek, werden we door hem de bergen mee ingenomen.
Daarvandaan hadden we een fantastisch uitzicht op zijn stad. Voor niets ging ook nog eens de zon op spectaculaire wijze onder! De invallende schemering roept bij de RSJF een Pavlov effect op, er ontstaat een soort jeuk: Er dient gespeeld te worden. Op naar de volgende!
In Bitola werden we hartelijk ontvangen door de eigenaren van Kamarite Club. We sliepen in een goed hotel met restaurant om de hoek: Een godsgeschenk! Doordat het geluid op het podium zeer droog was konden we elkaars fouten fantastisch horen, wat het spelplezier en ook ons optreden ten goede kwam.
Lees morgen deel 2 van dit tourverslag!
Lees alvast meer over de Rotterdam Ska-Jazz Foundation op hun website of op Facebook.
Deze tour werd mede gefinancierd door Popunie Music Export Rotterdam.
