In Galerie Frank Taal, verstopt in het Oude Westen, staan tussen de Dutch Cowboys van Jeroen Allart en de Imaginary Cities van Georg Bole ongeveer 80 stoelen klaar voor een intieme avond met muziek en poëzie.

Zodra de stoelen goed gevuld zijn komt Frank Taal naar voren om het publiek hoogstpersoonlijk hartelijk welkom te heten en uit te leggen wat het idee achter de Speyksessies is: ruimte bieden voor cross-over in een omgeving waar echt aandacht is voor de kunst.

Deze opzet komt goed uit de verf, deels doordat de bezoekers waarschijnlijk allemaal door hun opvoeding geconditioneerd zijn om in een museum of galerie muisstil en braaf te zijn, maar ook door de rustige en vriendelijke manier waarop ze worden toegesproken door Frank en door presentator Lennart Pieters. Pieters neemt uitgebreid de tijd om alle artiesten aan te kondigen. Ook ik neem mijn tijd; ik ben inmiddels een paragraaf verder en ik heb nog niets over de artiesten gezegd. Dat komt nog wel; goede artiesten zijn er in overvloed, maar een respectvolle presentatie en goed doordachte organisatie zijn zeldzaam, al zouden artiesten graag willen dat het vanzelfsprekend was. Bij stand-up comedians en straatartiesten is het “all in the job” dat zij zelf de aandacht van argeloze voorbijgangers moeten zien te trekken, maar voor dichters en singer/songwriters is het een verademing als ze niet eerst door een muur van weerstand heen hoeven te breken voordat ze zich van hun meest kwetsbare kant laten zien.

Als Fabiënne Simonse, de 14-jarige winnares van de Rotterdamse voorronde van de Kunstbende Zuid-Holland, zich kwetsbaar heeft gevoeld, dan heeft ze dat goed weten te verbergen. Ze trad naar voren met een rustige en zelfverzekerde uitstraling die ik in eerste instantie “volwassen” wilde noemen, maar laten we wel wezen; de meeste volwassenen kunnen alleen maar jaloers zijn op een dergelijk optreden. Met een duidelijke articulatie en veel expressie vertelt zij een kort verhaal over een dame die, ten tijde van de Franse Revolutie, in een koets naar de plek van haar executie wordt gebracht. Zelfvoldaan krabbel ik in mijn notitieblokje: “Duidelijk weer een verhaal over Marie Antoinette”. Maar dan neemt het verhaal een wending. Het blijkt zich af te spelen in Italië, de hoofdpersoon heet Catharina en haar tegenspeler heet Pavlov. Het schaamrood stijgt naar mijn kaken terwijl ik mijn notitie door kras. Is dit totale fictie, of heeft dit meisje historische personages geromantiseerd, en in dat geval, waarom heb ik dan geen flauw idee welke? Om de puzzel op te kunnen lossen zou ik graag het verhaal nog eens in alle rust nalezen. Vooralsnog is er op internet niets over Simonse te vinden, maar dat zou best wel eens kunnen veranderen op korte termijn. Of ze een kans heeft om de Kunstbende finale te winnen weet ik niet. Hoewel ik onder de indruk ben van haar woordenschat en historische kennis kwam het tonen van deze kennis wat geforceerd op mij over, wat het verhaal zelf niet de ruimte gaf om te ademen. Maar of ze de wedstrijd nu gaat winnen of niet, als Simonse over vier jaar haar gymnasium af heeft dan denk ik dat de wereld voor haar open ligt. Ik duim voor haar dat de kunstensector er tegen die tijd weer een beetje bovenop is.

De tweede artiest van de avond was “het best bewaarde geheim van Zeeland”, de mooie en excentrieke verschijning singer/songwriter Saint Helena Dove. Met een feilloze en veelzijdige zangtechniek en functioneel gitaarspel bracht zij haar liedjes over ongewone onderwerpen als zelfbevrediging (“that’s what I do to me”), waarvoor ze met een bescheiden glimlachje even aan haar minderjarige voorgangster vroeg om haar oren dicht te doen. Bij vlagen deed haar sound me denken aan Heather Nova, hoewel de sound van Nova me veel eerder gaat vervelen. Saint Helena Dove niet. Ik denk dat dit geheim niet meer lang bewaard zal blijven.

Als laatste voor de pauze droeg Bjorn Cameron enkele gedichten voor die hij met elkaar verbond door “lucht… aarde… water… vuur… licht…” als rode draad te gebruiken. Poëzie heeft als kunstvorm vaak iets heiligs, soms zo overdreven dat het karikaturaal wordt. Cameron bungelde met zijn dramatische beschrijving van een meisje dat door een slechte jeugd de prostitutie in wordt gedreven net over de rand. Het taalgebruik was zo letterlijk en de voordracht zo theatraal dat er geen ruimte meer overbleef voor de luisteraar om een eigen invulling te geven aan de gedichten. Terwijl dat nou juist de kracht van poëzie is. Toch zijn er twee mooie zinnen blijven hangen: “Ik besefte dat ik je miste toen ik zonder reden je foto’s uit mijn telefoon wiste. Ik mis de tijd dat ik je miste.”

Na de pauze opende singer/songwriter Lucas de Peinder alias Luukseprobleem de tweede helft luchtig door zich zingend voor te stellen met behulp van een enorme reeks woorden die rijmen op “krap bij kas”. Zijn set had hij thematisch ingericht rondom het ultieme luxeprobleem: de liefde. Aan de podiumpresentatie en het gitaarspel van Luuk kunnen de meeste singer/songwriters een puntje zuigen. Zijn liedjes echter, over het algemeen upbeat en een beetje jazzy/poppy, vind ik niet heel sprekend en zijn zachte zangstem gaven de muziek niet de punch die je op basis van zijn presentatie zou verwachten. Ik ben benieuwd wat Giel Beelen ervan vindt, want op de dag dat ik deze recensie schrijf zal Luuk verschijnen in het tv-programma De beste singer-songwriter van Nederland.

http://www.youtube.com/watch?v=Qe9zeIgjY14
Lucas de Peinder – Zonder mij

“Je wilt met me praten / Wel hier en wel nu / Zullen we mooi weer spelen? / Dan ben ik de paraplu,” luidde één van de korte gedichten van Irene Wiersema. Hoewel ze kort zijn, vragen alle gedichten erom meerdere keren gelezen of gehoord te worden. De ongebruikelijke en speelse combinaties van woorden dagen de luisteraar uit om zijn eigen interpretatie te vormen, maar zijn daarnaast ook mooi zoals ze zijn. De stevige en sturende presentatie van Wiersema deed een beetje afbreuk aan die ambiguïteit. Ik denk dat de gedichten op papier meer tot hun recht komen en ben erg benieuwd naar haar bundel. Naast een bundel heeft ze ook een album uitgebracht met haar band Dame Flux waar ze met een karaoketrack twee nummers met spoken word van uitvoerde. Ze zal hier ongetwijfeld in bepaalde kringen succesvol mee zijn, maar voor mij was het wat teveel van het goede. De woorden dansen al van zichzelf en hebben daar geen humoristische retro-beat voor nodig.

Nadat het publiek de hele avond voorbeeldig geluisterd had, werd gevraagd om de klapstoelen aan de kant te zetten en de voetjes van de vloer te gooien bij de indie-punkrockband The Maydays, drie jongens in vliegenierskostuums die het decibelvolume eens even stevig opkrikten. De overgang was wel heel erg groot en halverwege de set durfde het publiek nauwelijks op de beat met hun hoofd te knikken. Aan The Maydays lag het niet, want zij rockten als een tierelier. Ritmisch strak, charismatisch (in het bijzonder de zanger/gitarist met zijn helderblauwe ogen en kromme neus) met atonale vocalen die het midden houden tussen zingen en roepen (zoals dat hoort bij een snoeiharde band) lieten ze de peperdure kunstwerken aan hun haakjes trillen. Hun cd, die ze kort geleden hebben gepresenteerd in Rotown, kon je zelf uit een doosje pakken in ruil voor een vrijwillige gift; een sympathieke actie die goed paste in het totaalplaatje van de Speyksessies. Wat een sympathiek concept is het, zowel voor de artiesten als voor het publiek, maar ook voor de bovenburen, voor wie om elf uur de rust wederkeerde.

Loes van Schaijk