Hoe zit het met mijn portretrecht?

Als je het podium opgaat, zul je in de meeste gevallen foto’s van de band nodig hebben om te gebruiken op internet, in folders, artwork, etc. In dit artikel een korte uitleg over auteursrecht en portretrecht.

Net als een liedje zijn ook foto’s auteursrechtelijk beschermd; huur jij als artiest dus een fotograaf in om publiciteitsfoto’s van jou of je band te maken, dan bevind je je dus in feite in dezelfde situatie als bijvoorbeeld een reclamebureau dat naar jou toekomt voor het schrijven van een jingle.

De fotograaf heeft in eerste instantie dan ook vrijwel alle rechten op zijn foto die jij ook zou hebben op een door jou geschreven liedje, op een paar punten na.

In de auteurswet is voor foto’s die in opdracht van de geportretteerde gemaakt zijn een bijzonder artikel opgenomen, waarin staat dat de geportretteerde in dit geval gerechtigd is de foto in bladen of kranten te laten reproduceren, zolang de naam van de fotograaf netjes vermeld wordt. Hier is dus – tenzij anders is afgesproken – geen extra toestemming of betaling voor nodig.

Andersom mag een fotograaf of opdrachtgever een foto niet zonder toestemming van de geportretteerde openbaar maken, zelfs tot tien jaar na de dood van de geportretteerde is hiervoor de toestemming van de erfgenamen nodig. Let op: dit geldt voor alle personen die op een foto staan. Foto’s van oude optredens waarop oude bandleden te zien zijn kun je dus niet zomaar gebruiken!

Voor foto’s die niet in opdracht van de geportretteerde zijn gemaakt (of als daartoe niet namens de geportretteerde een opdracht is verleend) geldt dat publicatie van die foto’s mag, tenzij de geportretteerde een redelijk belang heeft om zich daar tegen te verzetten. Dit betekent dat als ABN-Amro bijvoorbeeld plotseling een reclamefolder op de markt brengt met jouw foto erin je daartegen kunt protesteren omdat het bijvoorbeeld jouw mogelijkheid om ooit een betalende sponsor te vinden kleiner maakt.

Tegen publicatie van nieuwsfoto’s valt niet veel te doen, zolang het werkelijk nieuws betreft. Toch kan hierover verschil van mening bestaan. Zo heeft Karin Bloemen een aantal jaren geleden een vergoeding toegewezen gekregen voor de publicatie van naaktfoto’s in een roddelblad. Volgens de rechter had het publiceren van naaktfoto’s van Karin Bloemen geen enkele nieuwswaarde en kon het slechts dienen om “het ontblote lichaam tegen haar zin tot een bezienswaardigheid te maken”. Het betreffende blad heeft van de rechter ook een rectificatie (in de vorm van een excuus) moeten plaatsen.

De Ntb (Nederlandse Toonkunstenaarsbond), opgericht in 1919, is de grootste en oudste belangenorganisatie voor musici, acteurs en dansers in Nederland. In de loop der jaren kregen zij per brief, fax, mail of gewoon face to face veel vragen rond het werken in de studio en het produceren en exploiteren van een (eigen beheer-) cd. Omdat veel van de gestelde vragen steeds weer terugkomen en dus bij meerdere muzikanten leven, is deze vraag & antwoordrubriek samen met de Popunie opgezet.

Voor meer informatie over de Ntb, dé vakbond voor musici, producers en dj’s, kijk je op hun website.