Naast het verdienen van geld door de verkoop van jouw product (lees: muziek) door album sales, gages voor live optredens en de verkoop van merchandise, kun je ook nog een vergoeding krijgen via je auteurs- en naburig recht.

Alle muziek heeft een componist en vaak een tekstdichter/auteur en soms verschillende uitvoerenden.
Dit is vastgelegd in de Auteurswet en de Wet op Naburige Rechten. Het auteursrecht beschermt het werk van auteurs zoals schrijvers, componisten, tekstdichters, filmmakers en beeldend kunstenaars.

Behalve het auteursrecht kennen we ook de zogenaamde naburige rechten. Deze rechten geven bescherming aan de inspanningen en prestaties van uitvoerend kunstenaars, muziekproducenten, filmproducenten en omroeporganisaties. De bescherming lijkt op die van het auteursrecht, vandaar dat we ze ‘naburig’ noemen. Voor het verkrijgen van naburige rechten zijn, net als bij het auteursrecht, geen formaliteiten vereist.

Denk nu niet gelijk: “Pff, wetten en rechten, saai!”, maar bijt even door de zure appel heen en lees deze basic informatie. Als je eenmaal weet hoe het systeem werkt, kun je voor jezelf de afweging maken of je wel of geen gebruik wilt maken van de organisaties die de vergoeding waar je recht op hebt kunnen innen.

Auteursrecht

Buma/Stemra

Buma/Stemra bestaat uit twee organisaties, die verwarrend genoeg in één adem worden genoemd. Maar het zijn dus twee organisaties met een ander doel! Wanneer je lid wordt van Buma/Stemra, kun je zelf op het formulier aangeven of je lid wilt worden van Buma, Stemra óf van beiden. Helaas maakt het voor de prijs niets uit; je betaalt éénmalig inschrijfkosten en een jaarlijkse bijdrage.

Buma

Buma gaat over het uitvoeringsrecht en incasseert voor alle publieke uitvoeringen van muziek (lees: openbaar makingen). Buma betaalt jou uit, wanneer er een compositie en/of tekst van jou op de radio of televisie komt, of wanneer jouw track in een live-uitvoering (ook al ben je het zelf!!) of als achtergrondmuziek gebruikt wordt. Dit is dus interessant als je regelmatig gedraaid wordt of veel optreedt. Per optreden krijg je een minimumvergoeding van 22 euro. Je moet hiervoor wel je optreedlijsten en setlist(s) inleveren bij Buma aan het eind van het jaar.

Stemra

Deze stichting gaat over het mechanisch recht op muziek. Wanneer jouw muziek op een geluidsdrager of onder videobeelden geplaatst worden, dan moet de maker betalen om met recht jouw muziek te gebruiken. Wanneer je niet bij Stemra bent aangesloten, ben je baas over je eigen muziek; jij bepaalt wat er wel en niet mee gedaan mag worden, wat hier tegenover moet staan en je bent zelf verantwoordelijk voor het innen van deze vergoeding. Wanneer je wél bent aangesloten bij Stemra, draag je jouw rechten op je muziek als het ware over aan Stemra. Iedereen, inclusief jijzelf, moet aan Stemra een vergoeding betalen voor het ‘mechanisch uitbrengen’ (lees: vastleggen en openbaar maken) en/of vermenigvuldigen van jouw muziek.

Dus, in een concreet voorbeeld: je bent lid van Stemra. Voordat je je nieuwe album laat persen, heb je toestemming nodig van Stemra. Stel, je brengt je album uit in eigen beheer, dan dien je zelf als ‘uitgever’ het aanvraagformulier in te vullen en vergeet niet: je moet betalen voor het recht om het werk vast te leggen en te vermenigvuldigen. Pas later krijg je jouw vergoeding als componist of tekstdichter.

Stemra is dus pas interessant wanneer je muziek door anderen en/of in verschillende landen wordt uitgebracht. Pas dan blijkt het voordeel van een partij die dit allemaal netjes voor je bijhoudt en je vergoeding int.

Voor meer informatie kijk je op de website van Buma/Stemra.

Naburig recht

Sena

Bij Sena gaat het om de openbaarmaking van vastgelegde muziek. Niet alleen als je de componist of tekstschrijver bent van de muziek, maar ook als je de muziek alleen (voor een deel) ‘uitvoert’, heb je recht op een vergoeding. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij optredens – die worden vastgelegd en worden uitgezonden op radio of televisie en muziekopnamen – die worden uitgegeven (digitaal, op cd, op tape, maakt niet uit).

Wanneer muziek wordt gedraaid op radio, televisie of als achtergrondmuziek in een openbare ruimte, dan hoort het publiek dus niet alleen de compositie en/of tekst van de muziek (waarvoor componisten en tekstdichters via Buma en Stemra een vergoeding kunnen krijgen), maar ze horen ook degene die het uitvoert en die de muziek geproduceerd heeft. Daar staat ook een vergoeding tegenover.

Je moet dan wel daadwerkelijk kunnen bewijzen dat je aan de track hebt meegewerkt. Dit doe je door een ingevuld repertoirefomulier naar Sena te sturen, dat ondertekend is door de componist/auteur van de muziek. Een artiestencontract, een sessiecontract of een kopie van je factuur aan de opdrachtgever is ook geldig als bewijs.

Sena maakt daarin de volgende verdeling: 50% gaat naar de producent; de eigenaar van de mastertrack (niet te verwarren met producer!) en 50% gaat naar de uitvoerende muzikanten.

Voor meer informatie kijk je op de website van Sena.

Norma

Stichting Norma behartigt de collectieve belangen van uitvoerende kunstenaars op het gebied van het naburig recht. Zij vertegenwoordigt in principe alle uitvoerende kunstenaars bij de collectieve exploitatie van hun naburige rechten, zoals het innen en verdelen van onder andere thuiskopie-, leenrecht- en kabelgeld. Norma is daarmee aanvullend op de Sena die door het Ministerie van Justitie is aangewezen als de organisatie die de zogenaamde artikel 7-rechten van de Wet op de Naburige Rechten incasseert en verdeelt. Onder ‘uitvoerend kunstenaars’ als bedoeld in de Wet op de Naburige Rechten wordt verstaan: musici, acteurs, zangers, dansers, cabaretiers, variété- en circusartiesten, poppen- en mimespelers, ongeacht het genre.

De collectieve exploitatie vindt plaats om puur praktische redenen. Een uitvoerend kunstenaar kan niet zelf bijhouden of zijn werk bijvoorbeeld is thuisgekopieerd, of uitgeleend door een bibliotheek, terwijl hij daarvoor wel recht heeft op een financiële vergoeding. Norma verdeelt met een minimum aan kosten de gelden onder alle aangesloten uitvoerende kunstenaars.

Voor meer informatie kijk je op de website van Stichting Norma.

Sampling

In elektronische muziek wordt veel gebruik gemaakt van sampling en remixing. Bij sampling en remixing wordt een stuk of worden stukken muziek en/of tekst uit bestaande nummers gebruikt om een eigen track te maken. Zodra je een stuk muziek op een herkenbare manier gebruikt, moet je er toestemming voor vragen aan degene die over de rechten van de oorspronkelijke track beschikt; oftewel je moet de sample ‘clearen’. Dit doe je alsvolgt:

1. Vraag toestemming aan de eigenaar van de rechten van de oorspronkelijke track. Onderhandel over het afkoopbedrag dat de eigenaar ervoor wil hebben. Mocht je er niet uitkomen, of de eigenaar wil sowieso niet dat je de muziek samplet, dan houdt het hele verhaal op.

2. Het gebruiken van de oorspronkelijke track hoeft niet per se te worden afgekocht met geld. Het kan ook geregeld worden door een verdeling van de auteursgelden (in te vullen op het Stemra-formulier), aangezien je gebruik hebt gemaakt van ‘andermans’ creatieve werk. Hierbij spelen de mate van herkenbaarheid en de hitpotentie een grote rol. Ook over de verdeling kun je onderhandelen met de eigenaar van de muziek.

Voordat je een sample gebruikt, is het van groot belang om hem te clearen, anders kan dit je grote problemen opleveren. In het afgelopen jaar was er bijvoorbeeld nog een groot schandaal; tegen de makers van het nummer Blurred Lines van Robin Thicke en Pharrell was een rechtszaak aangespannen, omdat het nummer iets te veel zou lijken op Marvin Gaye’s plaat Got To Give It Up…

Popunie Meet The Pro sessie over Buma, Stemra, Sena en Norma

In december 2015 organiseerden we een Meet The Pro sessie over dit onderwerp, lees hier het verslag.