Als DIY-band je muziek online verkopen? Je kunt dat doen via je eigen website, via webwinkels als de iTunes Store en Amazon en via sites als Bandcamp. Ik laat streamingsites als Spotify en Deezer buiten dit verhaal omdat de muziek daar niet echt ‘verkocht’ wordt. Voor DIY-bands zijn deze sites promotioneel wel interessant, maar significant geld in het laatje zullen ze meestal niet zo snel opbrengen…

De meeste muzikanten kiezen ervoor om hun muziek niet via de eigen website te verkopen. Daar zijn een aantal redenen voor. Als je bijvoorbeeld aangesloten bent bij Buma/Stemra dan moet je voor het verkopen van je muziek als download op je eigen website een speciale deal met ze aangaan. Dit is al lastig, en meestal ook niet rendabel, maar daarnaast dien je ook een betaal- en administratiesysteem op te zetten en draaiende te houden.

Dit is de reden waarom veel bands uitwijken naar sites als Bandcamp waar de administratie en het betaalsysteem al geregeld zijn. Overigens mag je als Buma/Stemra aangeslotene je muziek ook niet zomaar via Bandcamp verkopen. Wat geldt voor je eigen website geldt ook voor Bandcamp: daar is een Buma/Stemra licentie voor nodig, ook als het om je eigen composities gaat!

Bij iTunes ligt dat anders. iTunes heeft met alle Buma/Stemra’s in Europa licenties afgesloten zodat dat geen probleem is. Het enige waar je in dit verband wel op letten moet is Noord-Amerika. Daar moeten de mechanische rechten wel direct worden afgerekend met de rechthebbenden, meestal muziekuitgevers. Als je eigen werk wilt verkopen via iTunes of Amazon in Noord-Amerika dan is dat geen probleem. Als je covers wilt verkopen is er wel een probleem.

Je dient dan iedere maand opgave te doen van de verkopen en de zogenaamde ‘Statutory Mechanical Royalty Rate’ aan de rechthebbenden over te maken. Deze ‘Statutory Mechanical Royalty Rate’ is sinds 2006 vastgesteld op 9,1 dollarcent per digitale download. Let wel, dit geldt alleen voor verkopen van downloads.

Via je eigen site en sites als Bandcamp en CdBaby kun je namelijk ook fysieke cd’s verkopen. Als voor die cd’s de mechanische rechten al zijn betaald (lees: betaald aan Stemra) dan is online verkoop van die cd’s geen probleem.

Tot nu toe heb ik het alleen over Stemra gehad als incasseerder en wat dat voor consequenties heeft. Als je aangesloten bent bij Stemra dan doe je dat als componist/tekstschrijver natuurlijk vanwege de uitkerende kant van Stemra.

Stemra keert uit over digitale verkopen van downloads. Omdat de uit te keren bedragen in de meeste gevallen echter zeer laag zijn heeft Buma/Stemra er voor gekozen dit te compenseren met de jaarlijkse contributie. Iedere aangeslotene die langer dan een jaar lid is hoeft de contributie van €60,- niet te betalen. Komt de uitkering uit online exploitatie over dit drempelbedrag heen dan wordt er daadwerkelijk uitgekeerd op basis van de verkoopcijfers.

Al met al zal duidelijk zijn dat het voor beginnende artiesten en bands niet handig is om lid van Buma/Stemra te worden. Dat heeft namelijk als nadeel dat je de exploitatierechten hebt overgedragen aan Buma/Stemra. Je kunt dan niet meer zomaar met je muziek doen wat je wilt. Zeker als je jouw muziek op een eigen beheer cd wilt uitbrengen is het lidmaatschap van Stemra nadelig. Je krijgt het licentiegeld wat je hebt betaald voor je eigen muziek een jaar later wel terug van Stemra maar na aftrek van 25% commissie. Bij een persing van 1.000 cd’s is dat al gauw €175,-.

Als DIY-band kun je jouw muziek niet direct aanbieden via verkoopsites als iTunes, Amazon (en Spotify). Je kunt dat alleen doen via een zogenaamde aggregator zoals CdBaby, Tunecore, Reverbnation en hier in Nederland b.v. ook Stichting NORMA. Norma doet alleen iTunes wereldwijd, maar heeft als groot voordeel dat je geen opstartkosten en jaarabonnementen hoeft te betalen. Bij de andere aanbieders worden deze bedragen namelijk ieder jaar hoger. NORMA’s iTunes-dienst van bestaande iTunes-aangeslotenen is vanaf juli 2018 overgenomen door de Nederlandse ‘digital distributor’ The Source. Dat houdt ook in dat The Source nu hun iTunes betalingen verzorgt.